Có một câu chuyện ít người biết: matcha không bắt đầu ở Nhật Bản. Nó được sinh ra ở Trung Hoa, được gọi là “Ngọc Bích sủi bọ”, rồi vượt biển, đầu thai lại trong văn hóa Nhật và trở thành một trong những nghi lễ đẹp nhất con người từng tạo ra.
Hành trình đó kéo dài hơn 10 thế kỷ.
Thời Đường — khi trà bột lần đầu xuất hiện
Vào thời nhà Đường (618–907), người Trung Hoa ép lá trà thành bánh, nấu trong nước sôi. Đây là giai đoạn trà đầu tiên. Rồi đến thời Tống (960–1279), người ta nghiền lá trà thành bột mịn rồi đánh với nước nóng bằng dụng cụ tre đến khi nổi bọ. Sảch của đồ uống này được gọi là Ngọc Bích sủi bọ — vì màu xanh lục và lớp bọ mịn. Đây chính là tiền thân trực tiếp của matcha.
Tu sĩ Eisai và hành trình vượt biển
Cuối thế kỷ 12, tu sĩ Eisai sang Trung Hoa học đạo và mang về Nhật hạt giống cây trà lẫn cách pha bột trà. Chuyến cây đầu tiên được trồng tại Uji — vùng trà nổi tiếng nhất Nhật đến tận hôm nay. Các tu sĩ nhận ra: L-theanine trong trà giúp tập trung bình thản không hồi hộp — lý tưởng cho thiền định. Và trà bột theo các tu sĩ lan khắp các tự viện rồi ra cả xã hội Nhật.
Thế kỷ 15 — Sen no Rikyu và trà đạo
Sen no Rikyu (1522–1591) hoàn thiện nghi lễ trà đạo — không phải để phô trương, mà để tước bỏ tất cả những gì thừa thãi. Phòng trà nhỏ, thấp. Khách phải cong người bước qua cửa — không phân biệt danh phán hay thường dân. Matcha koicha đặc sệt từ cây trà 30–80 tuổi dùng cho khách danh dự. Matcha usucha nhẹ nhàng cho ngày thường. Ngày nay, như thời Rikyu, matcha vẫn được dùng trong trà đạo — một sợi dây không đứt gần 500 năm.
Nhà Minh cấm trà bột — tại sao matcha sống sót
Hoàng đế Hồng Vũ nhà Minh ra lệnh dùng trà rời thay trà bột. Trung Hoa bỏ matcha, không quay lại. Nhưng ở Nhật, matcha được bảo vệ bởi ngàn năm văn hóa trà đạo. Đó là lý do matcha hôm nay là matcha Nhật, không phải Trung Hoa.
Matcha Tằng Vĩnh An — hành trình tiếp nối
Nghìn năm sau những chiếc bát bọ xanh thời Tống, matcha đến vùng đồi Bảo Lộc, Lâm Đồng. Sương mù, đất bazan, nhiệt độ mát — lý tưởng để lá trà tích diệp lục và L-theanine. Tằng Vĩnh An tiếp nối: che bóng 14–21 ngày, loại gân lá, xay cối đá chậm. Như những người xưa từng làm từ thế kỷ 12.
Xem thêm Matcha Ceremonial Tằng Vĩnh An, quá trình che lưới tạo ra Matcha 14 và 21 ngày và tại sao xay cối đá quan trọng.
